Tüketici Rehberi

Tüketici nedir?

Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek kişi ya da tüzel kişidir.

Mal nedir?

Alışverişe konu olan taşınır eşya, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallar ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi ürünlerdir.

Hizmet nedir?

Bir ücret veya menfaat karşılığında, yapılan ya da yapılması taahhüt edilen mal sağlama dışındaki her türlü tüketici işlemine hizmet denir.

Tüketici işlemi

Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan;

Eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işleme tüketici işlemi denir.

Yazılı sözleşmeler ve bilgilendirmeler

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereğince yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen Taksitli, Ön Ödemeli, Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil, Paket Tur, İşyeri Dışında Kurulan, Mesafeli, Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli, Abonelik, Tüketici Kredisi, Konut Finansmanı, Kredi Kartları ve Banka Kartları sözleşmeleri ile bilgilendirmeler aşağıdaki temel ilkelere uymak zorundadır;

  • En az on 12 punto büyüklüğünde,
  • Anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir olmalı,
  • Bir nüshası tüketiciye verilmelidir.
  • Sözleşmedeki koşullar, sözleşme süresi içinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
  • Satıcı/Sağlayıcının yasal yükümlülük masrafları için tüketiciden ek bir bedel talep edilemez. 
  • Her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur.
  • Borç  senet ile ödenecek ise her bir taksit için ayrı senet düzenlenmelidir. Tek senet geçersizdir.
  • Tüketicinin kefaleti "Adi Kefalet" hükmündedir.
  • Tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanamaz.

Haksız şartlar

Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartları HAKSIZ ŞART hükmündedir.

Sözleşmelerde yer alan haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. 

Satıştan kaçınma

Teşhir edilen malın, satışından kaçınılamaz. (Satılık olmadığı belirtilen bir ibareye yer verilmedikçe)
Hizmet sağlamaktan haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticari örf veya adet ya da haklı bir sebep yoksa başka bir mal veya hizmetin satın alınması şartına bağlayamaz.

Sipariş Edilmeyen Mal veya Hizmet

Sipariş edilmeyen malların gönderilmesi ya da hizmetlerin sunulması durumunda, tüketiciye karşı herhangi bir hak ileri sürülemez.

Tüketicinin malı geri göndermek veya muhafaza etmek gibi bir yükümlülüğü yoktur.

Ayıplı mal

Tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılan örnek ya da modele uygun olmayan, objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan; 

  • Ambalajında,
  • Etiketinde,
  • Tanıtma ve kullanma kılavuzunda,
  • İnternet portalında,
  • Reklam ve ilanlarında

yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan,

  • Teknik düzenlemesindeki niteliğe aykırı olan
  • Muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan,
  • Tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran
  • Maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren

Tüm mallar "AYIPLI MAL" olarak kabul edilir.

Ayrıca, sözleşmeye konu olan malın;

  • Süresinde teslim edilmemesi 
  • Montajının satıcı tarafından gereği gibi monte edilmemesi
  • Montaj talimatındaki yanlışlık veya eksiklik nedeniyle montajın hatalı yapılması

durumlarında da "AYIPLI MAL" olarak kabul edilir.

Tüketicinin seçimlik hakları

Tüketicinin;

  • Sözleşmeden dönme
  • Ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme
  • Ücretsiz onarılmasını isteme
  • Ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme "SEÇİMLİK HAKLARI" vardır.
  • Bu seçimlik haklarından biri ile birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir.

Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır.

Ayıplı maldan sorumluluk satıcıya aittir. Teslim tarihinden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. 

Tüketici; ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birini seçer ise,

  • Azami 30 iş günü,
  • Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise 60 iş günü

içinde yerine getirilmesi zorunludur.

Zaman Aşımı

  • Ayıplı maldan sorumluluk, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren 2 yıldır.
  • Konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda taşınmazın teslim tarihinden itibaren 5 yıldır.

İkinci el satışlarda EN AZ

  • Mallarda 1 yıl
  • Konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise 3 yıl

Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. 

Ayıplı hizmet

Hizmetin sözleşmede belirlenen süre içinde başlamaması veya taraflarca kararlaştırılmış olan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan hizmet AYIPLI HİZMETTİR.

Tüketicinin seçimlik hakları AYIPLI MAL için belirtilen haklarla aynıdır.

Zamanaşımı, hizmetin ifası tarihinden itibaren 2 yıldır.

Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

Taksitli satışlar

Satıcının malın teslimini, sağlayıcının hizmetin ifasını üstlendiği, tüketicinin ise bedeli kısım kısım ödediği satış türüdür.

Yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz.

Cayma Hakkı

Tüketici, 7 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin taksitle satış sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir.

7 günlük sürede hizmetin ifasına başlanmış ise cayma hakkını kullanılamaz.

Temerrüt ile ilgili ayrıntılar için Yasanın 19. maddesine bakınız.

Erken Ödeme

Tüketici borcunun, tamamını vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksiti erken ödemesi halinde;

Satıcı, taksitli satışta faiz veya komisyon tahakkuk ettirilmiş ise erken ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve komisyon indirimini yapmak zorundadır. 

Tüketici Kredisi

Kredi verenin, tüketiciye faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında kredi verdiği veya  vermeyi taahhüt ettiği sözleşmelerdir.

Kredi kartı sözleşmeleri de ödemenin 3 aydan daha uzun süre ertelenmesi veya benzer şekilde taksitle ödeme imkânı sağlanması hâlinde tüketici kredisi olarak değerlendirilir.

Sözleşme yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz.

Sözleşme kurulmadan makul bir süre önce SÖZLEŞME ÖNCESİ BİLGİ FORMUNUN tüketiciye verilmesi zorunludur.

Tüketici  14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin  sözleşmeden CAYMA HAKKI hakkına sahiptir.

Cayma hakkını kullanan tüketicinin krediden faydalanması halinde neleri ödemek zorunda olduğu  hk. Yasanın  24/3 maddesine bakınız.

Belirli süreli tüketici kredisi sözleşmelerinde FAİZ ORANI  sabit olarak belirlenir ve bu oran tüketici aleyhine değiştirilemez.

Tüketici borcunun tamamını veya vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksiti ERKEN ÖDEMESİ halinde, gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapılması zorunludur.

TEMERRÜT ile ilgili ayrıntılar için Yasanın 28. maddesine bakınız.

Tüketicinin açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili SİGORTA yaptırılamaz.

Tüketici istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorundadır.

BAĞLI KREDİ ayrıntıları için Yasanın 30. maddesine bakınız.

Konu ile ilgili diğer hususlar (Hesap açılması, kredinin ödenmesi ile hesabın kapatılması, bu sözleşme ile ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi yapılamayacağı, yıllık üyelik aidatı vb. ücret tahsil etmedikleri bir kredi kartı türü sunma zorunlulukları) için Yasanın 31. maddesine bakınız.

Konut Kredisi

Tüketicilere,

  1. Konut edinmeleri için kredi kullandırılması
  2. Konutların finansal kiralama yoluyla kiralanması
  3. Sahip oldukları konutların teminatı altında kredi kullandırılması
  4. Bu kredilerin Yeniden Finansmanı (REFİNANS) amacıyla kredi kullandırılmasıdır.

Sözleşme yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz.

Sözleşme kurulmadan makul bir süre önce SÖZLEŞME ÖNCESİ BİLGİ FORMUNUN tüketiciye verilmesi zorunludur.

Temerrüt ile ilgili ayrıntılar için Yasanın 34. maddesine bakınız.

Konut kredisinin münhasıran belirli bir konutun satın alınması için verilenmesi BAĞLI KREDİ dir. (35. madde)

Konut kredilerinde ve finansal kiralama işlemlerinde FAİZ ORANI

  1. Sabit veya
  2. Değişken
  3. Sabit ve değişken

olarak belirlenebilir.

Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi hâlinde, tarafların rızası dışında değiştirilemez.

Oranın değişken olarak belirlenmesi hâlinde ise, bu amaçlarla kullanılabilecek referans faizler ve endeksler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından belirlenir. (Tablo:1)

Tüketici, borcunun tamamını veya vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksiti ERKEN ÖDEMESİ halinde, gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapılması zorunludur.

Erken ödemelerde faiz oranının sabit olarak belirlenmesi hâlinde erken ödenen tutarın kalan vadesi;

  • 36 ayı aşmayan kredilerde %1
  • 36 ayı aşan       kredilerde  %2

oranını geçmemek üzere Konut Finansman Kuruluşu ERKEN ÖDEME TAZMİNATI talep edebilirler.

Değişken faiz oranında ERKEN ÖDEME TAZMİNATI TALEP EDEMEZ.

Tüketicinin açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili SİGORTA yaptırılamaz.

Tüketici istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorundadır.

Konu ile ilgili diğer hususlar (Hesap açılması, kredinin ödenmesi ile hesabın kapatılması, bu sözleşme ile ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi yapılamayacağı, konut yapı kooperatiflerinin gerçek kişi ortakları da tüketici olarak kabul edilir.) için Yasanın 39. maddesine bakınız.

TCMB Tarafından Belirlenen Değişken Faiz Oranları Tablosu

AYLAR

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

Ocak

 

7,70

11,99

5,08

8,62

7,66

7,80

7,71

8,96

Şubat

 

8,40

10,76

5,53

7,29

9,48

6,37

7,32

9,15

Mart

 

8,39

10,06

6,53

6,4

10,45

6,16

7,4

8,17

Nisan

 

8,17

9,50

8,19

4,9

10,61

7,31

7,75

7,24

Mayıs

 

9,10

7,73

10,13

4,16

10,43

7,03

7,89

7,55

Haziran

10,86

9,15

7,89

9,56

3,99

10,43

7,29

8,39

7,61

Temmuz

10,72

9,66

6,13

10,19

4,26

11,14

6,13

9,38

7,91

Ağustos

9,23

10,74

5,24

9,10

7,17

8,28

6,51

9,66

8,09

Eylül

8,60

10,61

5,73

8,37

6,24

8,87

8,3

9,16

7,20

Ekim

6,90

12,06

5,39

7,58

6,31

9,07

8,88

9,32

6,81

Kasım

7,39

11,77

5,33

8,33

6,65

8,88

8,17

9,54

7,14

Aralık

7,12

11,13

5,27

9,24

6,15

9,19

7,88

8,86

7,95

YI LORT

8,68

9,74

7,58

8,15

6,01

9,54

7,31

8,53

7,81

Ön Ödemeli Konut Satışları

Tüketici; satış bedelini önceden peşin veya taksitle öder, konut teslimi veya devri ise sonradan gerçekleştirilir. Sözleşme kurulmadan en az 1 gün önce ön bilgilendirme formu verilmek zorundadır.

YAPI RUHSATI ALINMADAN, TÜKETİCİLERLE ÖN ÖDEMELİ KONUT SATIŞ SÖZLEŞMESİ YAPILAMAZ.

Konut satışının,

  • Tapu siciline tescil edilmesi,
  • Satış vaadi sözleşmesinin ise noterde düzenleme şeklinde yapılması ZORUNLUDUR.

Tüketiciler, geçerli bir sözleşme yapılmadan önce ödeme yapmaması veya borç altına sokan herhangi bir belge vermemelidir.

      Teminat

Konut adedi 30 ve üzerinde olan projeler için satıcı, konut satışına başlamadan önce,

  • Bina tamamlama sigortası yaptırması veya
  • 1. Banka teminat mektubu, 2. Hakediş Sistemi, 3. Bağlı Kredi şartlarından en az birini sağlaması zorunludur:

Tüketici, 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin CAYMA HAKKINA sahiptir.

Sözleşme tarihinden itibaren 36 ay içerisinde konutun teslimi zorunludur.             

Tüketiciler, konutun devir veya teslim tarihine kadar herhangi bir gerekçe göstermeden SÖZLEŞMEDEN DÖNME HAKKI vardır.

Bu durumda satıcının; vergi, harç vb yasal masraflar ile sözleşme bedelinin %2’sine kadar tazminat isteme hakkı vardır.

Tüketiciden alınan tutar ve borç altına sokan her türlü belge, Sözleşmeden Dönme Bildiriminin, satıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç 90 gün içinde tüketiciye geri verilir. 

İş Yeri Dışındaki Satışlar / Kapıdan Satışlar

Satıcı veya sağlayıcı ile tüketici arasında;

  1. İş yeri dışında, tarafların eş zamanlı fiziksel varlığında kurulan,
  2. İş yeri dışında görüşülmesinin hemen sonrasında, satıcı veya sağlayıcının iş yerinde ya da herhangi bir uzaktan iletişim aracıyla kurulan,
  3. Mal ve hizmetlerin tüketiciye tanıtımı ya da satışı amacıyla satıcı veya sağlayıcı tarafından düzenlenen bir gezi esnasında kurulan satış sözleşmelerdir.

Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş satıcı veya sağlayıcı tarafından yapılır. (Yetki belgesi sorulmalıdır)

Tüketicinin, sözleşmeden önce bilgilendirilmesi zorunludur.

SÖZLEŞME YAZILI KURULMADIKÇA GEÇERLİ DEĞİLDİR.

  • Tüketici sözleşmeye kendi el yazısı ile sözleşme tarihini yazdıktan sonra sözleşmeyi imzalamalı ve bir nüshasını almalıdır.
  • Mal veya hizmet tüketiciye sunulmalıdır.
  • Tüketici, 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.
  • Cayma süresi içinde satıcı /sağlayıcı tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez.

Tüketici, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.

Satıcı/Sağlayıcı yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi veya tüketiciyi cayma hakkı konusunda bilgilendirmemesi durumunda,  14 günlük süreyle bağlı değildir.

 Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren 1 yıl sonra sona erer.

Mesafeli Satışlar

Satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında  uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle yapılan satışlardır.

Tüketici, siparişi onaylandığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda  satıcı/sağlayıcı tarafından bilgilendirilir.

Satıcı/sağlayıcı, siparişin  kendisine ulaştığı andan itibaren 30 gün içerisinde yerine getirmek zorundadır.

Bu süre içinde edimin yerine getirilmemesi durumunda tüketici sözleşmeyi feshedebilir.

Tüketici, 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.

Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmez ise cayma hakkını kullanmak için 14 günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren 1 yıl sonra sona erer.

Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.

Finansal Hizmetlere İlişkin Sözleşmeler

Finansal hizmetlere ilişkin (Her türlü banka hizmeti, kredi, sigorta, bireysel emeklilik, yatırım ve ödeme ile ilgili hizmetler);

  • Sağlayıcı ile tüketici arasında
  • Uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir.

Finansal hizmet sağlayıcısı;

  • Sözleşmenin kurulmasından önce tüketicinin kabul beyanı vermesi hâlinde; cayma hakkı, yükümlülükleri hakkında  bilgilendirilmesi
  • Sesli iletişim araçlarının kullanıldığı hâllerde sağlayıcının kimliği ile görüşme talebinin sebebi her görüşmenin başında belirtilmelidir.
  • Sözleşmenin bütün şartlarının tüketiciye iletmesi zorunludur.
  • Talebi halinde herhangi bir ücret ödemeksizin sözleşmenin yazılı bir örneğini tüketiciye verilmelidir

Tüketici;

  • Kullanılan uzaktan iletişim aracını değiştirme hakkına
  • 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkına sahiptir.
  • Sözleşmeyi sona erdirmesine ilişkin talebini herhangi bir uzaktan iletişim aracıyla iletmesi yeterlidir.
  • Sigorta sözleşmelerine ve bireysel emekliliğe ilişkin sözleşmelerde ise cayma süresi hakkında diğer mevzuatta yer alan tüketici lehine olan hükümler uygulanır.

Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmetleri

Devre tatil sözleşmesi

  • 1 yıldan uzun süre için kurulan
  • Bu süre zarfında birden fazla dönem için
  • Bir veya daha fazla sayıda gecelik konaklama imkânı veren sözleşmelerdir.

Devre tatile konu taşınmazın inşa edileceği arsa için yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli devre tatil sözleşmesi yapılamaz.

Uzun süreli tatil hizmeti sözleşmesi

  • 1 yıldan uzun süre için kurulan
  • Belirlenen süre zarfında konaklama
  • Veya konaklama ile birlikte seyahat ya da diğer hizmetlerin beraber sunulduğu
  • İndirim yahut diğer menfaatlerden faydalanma hakkı verilen sözleşmelerdir.

Tüketici

El yazısıyla sözleşme tarihini yazması ve sözleşmeyi imzalaması zorunludur. (Mesafeli satış sözleşmeleri hariç) 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.

Cayma hakkının süresi içerisinde kullanılması durumunda;

  • Yeniden satım, değişim ve ilgili diğer tüm sözleşmeler kendiliğinden sona erer.
  • Bağlı kredi sözleşmesi de herhangi bir tazminat veya cezai şart ödeme yükümlülüğü olmaksızın sona erer.

Satıcılar

Devre Tatil, Uzun Süreli Tatil Hizmeti, Değişim ve Yeniden Satış Sözleşmeleri kurulmasından en az 1 gün önce ön bilgilendirme formunu tüketicilere vermesi ile sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermesi zorunludur.

Cayma süresi dolmadan tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez. (Devre mülk hakkı veren sözleşmeler hariç)

Devre tatil taşınmazı ön ödemeli satması durumunda,

  • Devir veya teslim tarihine kadar
  • Tüketicinin herhangi bir gerekçe göstermeden
  • Sözleşmeden dönmesi durumunda
  • Sözleşme bedelinin %2’sine kadar tazminat talep edebilir.

Ancak, yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmezse tüketiciden herhangi bir bedel talep edemez.

Tüketicinin ödediği tutar  ve borç altına sokan her türlü belgeyi bildirim tarihinden itibaren en geç 90 gün içinde tüketiciye geri verir.

1 milyon TL’nı aşan projelerde "Ön Ödemeli Konut Satışları" için belirlenen Teminat Hükümlerinin sağlanması zorunludur.

Devre tatil amaçlı taşınmazın ön ödemeli satışında devir ve teslim süresi sözleşme tarihinden itibaren 36 ayı geçemez.

Paket Tur Satışları

Paket tur düzenleyicileri veya aracıları tarafından;  

  1. Ulaştırma,
  2. Konaklama,
  3. Bu hizmetlerine bağlı olmayan başka Turizm Hizmetleri;

En az ikisinin birlikte, her şeyin dâhil olduğu fiyatla satıldığı ve/veya vaat edildiği, hizmetin 24 saatten uzun bir süreyi kapsadığı veya gecelik konaklamayı içerdiği satış türüdür.

      Paket tur düzenleyicisi Tüketiciye

  • Sözleşme kurulmadan önce ön bilgilendirme amaçlı broşür
  • Sözleşmenin bir nüshasını vermek zorundadır.
  • Ticari veya mesleki faaliyetleri çerçevesinde paket tur hizmetinden faydalanan kişiler de tüketici olarak kabul edilir.
  • Sözleşmeden dönülmesi hâlinde tüketicinin ödemiş olduğu tüm bedeli herhangi bir kesinti yapmaksızın derhâl iade etmesi zorunludur.

Tüketicinin

  • Kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle paket tur sözleşmesinin esaslı unsurlarından birisinin değişmesi
  • Turun başlamadan önce iptal edilmesi  hâllerinde
  • Bu değişikliği veya alternatif bir turu kabul etme
  • Sözleşmeden dönme hakları vardır.
  • Yapılmış olan ödemelerin sözleşmeden dönüldüğü tarihten itibaren tüketiciye derhâl iade edilmesi zorunludur.
  • Sözleşmenin ifası sürecinde ortaya çıkan her türlü eksiklik nedeniyle bedelin indirilmesini talep etme hakkı vardır.
  • Tur başladıktan sonra önemli bir yükümlülüğün yerine getirilmediği veya getiremeyeceği tespit edildiğinde de sözleşmeden dönebilir.
  • Bu hâllerde paket tur düzenleyicisi veya aracısının ücret talep etme hakkı sona erer. Ancak o ana kadar hizmetten faydalandığı oranda uygun bir karşılık talep edebilir.

Paket tur düzenleyicisi sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle tüketicinin uğradığı her türlü zarardan sorumludur. 

Abonelik Sözleşmeleri

Belirli bir mal veya hizmetin sürekli veya düzenli aralıklarla edinilmesini sağlayan sözleşmeler olup bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur.

Belirli süreli olan sözleşmelere süre uzatılmasına ilişkin hükümler konulamaz. Ancak sözleşmenin kurulmasından sonra sözleşmenin sona ereceği tarihe kadar tüketicinin talepte bulunması veya onay vermesi hâlinde uzatılabilir.

Tüketici,

  • BELİRSİZ SÜRELİ veya 1 yıldan daha uzun olan BELİRLİ SÜRELİ olanları herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshetme hakkına sahiptir.
  • 1 yıldan az olan BELİRLİ süreli sözleşmelerde satıcı veya sağlayıcı tarafından sözleşme koşullarında değişiklik yapılması hâlinde de tüketici sözleşmeyi feshedebilir.
  • Fesih bildiriminin satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, 15 gün içinde tüketici tarafından ödenmiş olan ücretin geri kalan kısmını kesinti yapmaksızın iade etmekle yükümlüdür.

Süreli yayınlarda fesih talebinin satıcı/sağlayıcı tarafından yerine getirilme süreleri

  • Günlük        yayınlarda 15 gün
  • Haftalık       yayınlarda   1 ay
  • Aylık           yayınlarda    3 ay
  • Daha uzun yayınlarda bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben

Abonelik yukarıda belirtilen sürelerde sona erdirilmez ise   bu sürelerin bitiminden itibaren mal/hizmetten yararlanılmış olsa dahi tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez.

Süreli Yayın Kuruluşları Promosyonları

Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenerek 

  • Bilet, Kupon, İştirak numarası, Oyun, Çekiliş vb. yollarla

verilecek   promosyonların süreli yayıncılık amaçlarına uygun kültürel mal veya hizmetler olması zorunludur.

Promosyon uygulamalarının süresi

  • Günlük  yayınlarda 75 günü
  • Haftalık yayınlarda 18 haftayı
  • Daha uzun süreli yayınlarda ise 12 ayı

Promosyon uygulamasına ait reklamlarda 

  • Teslim ve ifa tarihlerine ilişkin programını ilan etmek
  • Promosyon uygulamasının bitiminden itibaren 45 gün içinde yerine getirmek zorundadır.

Promosyon uygulaması süresince süreli yayının satış fiyatı promosyon konusu malın/hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle artırılamaz.  

Promosyon taahhüdü ve dağıtımı bölünerek yapılamaz

Promosyonlar

Kitap, dergi, ansiklopedi / Harita, atlas, yerküre / Bayrak, afiş, poster /Ajanda, takvim / Kağıt ortamında basılı bulmaca / Satranç takımı / Sinema, tiyatro, müze, konser, opera, bale, sergi, festival ve sportif faaliyetlere ilişkin bilet / Kültür turu / Yurtiçi veya yurtdışında ifa edilmesi öngörülen yabancı dil eğitimi,

Kitap, dergi, ansiklopedi, belgesel, film, tiyatro, müzik, konser, opera ve baleye ilişkin CD, DVD, Blu-Ray ve benzeri optik disk,

Süreli yayını bir defadan fazla almayı gerektirmeyen, fiyatını arttırmayan ve tek kullanımlık olarak verilen ürünler promosyon uygulaması olarak değerlendirilmez.

Fiyat Etiketi

Perakende satışa arz edilen malların tüm vergiler dâhil satış fiyatı ve birim fiyatını gösteren etiket konulması zorunludur. Etiket konulması mümkün değilse listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması zorunludur.  Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren liste olarak asılır.

Etiket veya listede belirtilen fiyat ile kasa fiyatı arasında fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat uygulanır.

İndirimli satışa konu edilen mal veya hizmetlerin

  • İndirimli satış fiyatı
  • İndirimden önceki fiyatı
  • Etiket/liste de AYNI BÜYÜKLÜKTE gösterilir
  • Etiket ve listelerde satış fiyatlarının; ‘Türk Lirası’, ‘TL’ veya ‘t’ simgesi şeklinde yazılması zorunludur.

Tanıtma ve kullanma Kılavuzu

Malların

Tanıtım, kullanım, kurulum, bakım ve basit onarımına ilişkin; Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzuyla, gerektiğinde uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan etiketle satışa sunulması zorunludur.

Kişinin sağlığı ile çevreye zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malın güvenli kullanılabilmesi için malın üzerine veya tanıtma ve kullanma kılavuzuna açıklayıcı bilgi ve uyarılar açıkça görülecek ve okunacak şekilde konulur veya yazılır.

Kılavuzun tüketiciye verilmesi sorumluluğu  satıcıya aittir.

Hangi malların tanıtma ve kullanma kılavuzu ile satılmak zorunda olduğu ilgili yönetmelikte yer almaktadır.

Garanti Belgesi

Üretici ve ithalatçılar

Ürettikleri veya  ithal ettikleri mallar için Garanti Belgesi düzenlemek zorundadır. Tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcıya aittir.

Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren asgari  2  yıldır.

Tüketici seçimlik haklarından onarım hakkını kullanmışsa

  • Malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması
  • Veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması
  • Veya tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması hâllerinde diğer seçimlik haklarını kullanabilir.

Satıcı tüketicinin talebini reddedemez. Satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Hangi malların garanti belgesi ile satılmak zorunda olduğu ilgili yönetmelikte yer almaktadır.

İhtiyari Garanti

Tüketicinin yasal hakları saklı kalmak kaydıyla mal veya hizmetle ilgili; değişim, onarım, bakım, bedel iadesi ve benzeri hususlarda satıcı, sağlayıcı, üretici veya ithalatçı tarafından verilen ilave taahhüttür.

Taahhüt süresince sağlanan hakların kullanılması nedeniyle tüketiciden masraf talep edilemez.

Taahhütte bulunan ilgili reklam ve ilanlarında yer alan ifadelerle de bağlıdır.

Taahhüdün  tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile verilmesi zorunludur.

Satış Sonrası Hizmetler

Üretici veya ithalatçılar

Ürettikleri veya ithal ettikleri mallar için kullanım ömrü süresince ( Bu süreler ilgili yönetmelikte yer almaktadır. ) satış sonrası bakım ve onarım hizmetlerini sağlamak zorundadır.

Yetkili servis istasyonlarındaki tamir süresi yönetmelikle belirlenen azami süreyi geçemez.

Herhangi bir üretici veya ithalatçıya bağlı olmaksızın faaliyette bulunan servis istasyonları da verdikleri hizmetten dolayı tüketiciye karşı sorumludur.

İthalatçının ticari faaliyetinin sona ermesi hâlinde bakım ve onarım hizmetlerini  

  • Garanti süresi boyunca satıcı, üretici ve yeni ithalatçı müteselsilen 
  • Garanti süresi geçtikten sonra ise kullanım ömrü süresince üretici veya yeni ithalatçı

sunmak zorundadır.

Ticari Reklam

Ticari Reklamların, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları esastır.

Tüketiciyi aldatıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici ticari reklam yapılamaz.

Her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yapılması yasaktır.

Tüketiciye yönelik HAKSIZ TİCARİ UYGULAMALAR YASAKTIR.

Tüketici Hakem Heyeti

Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla

  1. İl merkezlerinde (Ticaret İl Müdürlüğü)
  2. İlçe merkezlerinde (Kaymakamlık)

TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ KURULMUŞTUR.

Tüketici hangi hakem heyetine müracaat edecektir

Uyuşmazlıklarda değeri

2.200,-TL’nın altında ise İlçe Hakem Heyeti

3.300,-TL’nın altında ise İl Hakem Heyeti

Büyükşehir statüsünde bulunan İllerde

2.200,- TL ile 3.300,-TL arasındaki uyuşmazlıklarda

İl Hakem Heyetine BAŞVURU ZORUNLUDUR.

Bu değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için TÜKETİCİ MAHKEMELERİNE başvurulması zorunludur.

Başvurular

  • Tüketicinin yerleşim yerindeki (İkametgahı)
  • Tüketici işleminin yapıldığı yerdeki

Tüketici hakem heyetine yapılabilir.

İl ve ilçe tüketici hakem heyetinin verdiği kararlar tarafları bağlar.

Taraflar, tüketici hakem heyetinin kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 15  gün içinde tüketici hakem heyetinin bulunduğu yerdeki Tüketici Mahkemesine itiraz edebilir.

Tüketici hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar KESİNDİR.

Tüketici Mahkemeleri

Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir.

Tüketici mahkemelerinde görülecek davalar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Altıncı Kısım hükümlerine göre yürütülür.

Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.

Yiyecek Taklidi Ürünler

Gıda ürünü olmamalarına rağmen, sahip oldukları şekil, koku, renk, görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya boyutları nedeniyle olduklarından farklı görünen, yiyecek taklidi ürünler özellikleri ve görünümleri sebebiyle tüketiciler ve özellikle çocuklar tarafından gıda ürünleri zannedilerek tüketilebilmekte ve bu ürünler insan sağlığına zarar verebilmektedir. 

Bu sebeple Tüketicilerin sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan ürünlerin üretilmesi, pazarlanması, ithalatı ve ihracatı yasaktır.

Yiyecek taklidi ürünleri satın alan tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle dava açma hakları saklıdır.

Piramit Satış Sistemleri

Piramit satış; katılımcılarına bir miktar para veya mal varlığı ortaya koymak karşılığında, sisteme aynı şartlar altında başka katılımcılar bulma koşuluyla bir para veya malvarlığı kazancı olanağı ümidi veren ve  mal varlığı kazancının elde edilmesini tamamen veya kısmen diğer katılımcıların da koşullara uygun davranmasına bağlı kılan, gerçekçi olmayan veya gerçekleşmesi çok güç olan kazanç beklentisi sistemidir.

Piramit satış sisteminin kurulması, yayılması veya tavsiye edilmesi yasaktır.